Nederlandse Zo÷logieprijs 2004
2004 Dutch Zoology Prize

Coping with environmental challanges: Adaptations of physiology, behavior, and life history


Poster and programme (PDF, 149 Kb)

Winnares:

In 2004 is de Zo÷logieprijs van de KNDV toegekend aan Irene Tieleman. Zij is momenteel werkzaam aan de University of Missouri - St. Louis in de Verenigde Staten. Irene Tieleman studeerde biologie in Groningen. Na afloop van haar studie werkte ze een jaar als onderzoeker aan de Ohio State University. Ze promoveerde aan de Rijksuniversiteit Groningen in 2002 en werkt tegenwoordig als postdoctoral research fellow in de Verenigde Staten.

Haar onderzoek is gericht op aanpassingen van vogels aan hun leefomgeving. Daartoe bestudeert ze de interacties tussen fysiologie, gedrag en life history van vogels in verschillende habitats. Voor haar promotie-onderzoek werkte ze aan leeuweriken langs een droogtegradient, met als extremen de droge en hete Arabische Woestijn en het gematigde klimaat van Nederland. De evolutionaire geschiedenis van de leeuwerik-familie wordt gekenmerkt door een radiatie in droge gebieden in Afrika die heeft geleid tot de huidige soortenrijkdom.

Vergeleken met leeuweriken in het natte Nederland, hebben leeuweriken in de woestijn een lagere stofwisseling, verbruiken ze minder water, en beperken ze hun aktiviteit midden overdag. De fysiologische verklaring voor de zuinigheid waarmee woestijnvogels omgaan met energie en water ligt in verschillende mechanismen die onafhankelijk van elkaar functioneren.

Zo is de waterbesparing toe te schrijven aan aanpassingen van de samenstelling van vetten in de huid. De aanpassingen in fysiologie en gedrag in de woestijn gaan samen met een aangepaste life history die gekenmerkt wordt door kleinere legsels, lagere broedfrequentie, en hogere overleving. Al is "zuinigheid" intuitief een logische aanpassing voor woestijnvogels, de evolutionaire redenen voor het hogere "tempo van leven" (hogere stofwisseling, grotere legsels, lagere overleving) van leeuweriken in gematigde streken zijn minder duidelijk.

Niet alleen leeuweriken langs een droogtegradient vertonen dergelijke verschillen in fysiologie en life history. Tieleman's huidige werk betreft een vergelijking van zangvogels in het vochtige warme oerwoud van Panama met nauwverwante soorten in gematigde streken van Noord-Amerika. Tropenvogels lijken in hun aanpassingen op woestijnvogels. Het onderzoek richt zich met name op verschillen in immuunfunctie, omgaan met stress en stofwisseling.

In de komende jaren hoopt Tieleman haar onderzoek uit te breiden om een completer jaarrond beeld te verwerven van aanpassingen van vogels aan hun leefomgeving. Daarbij zal de nadruk liggen op hoe vogels in verschillende habitats omgaan met extreme seizoenen, zoals koude winters in gematigde streken en hete zomers in de woestijn.


Nederlandse Zo÷logieprijs 2004
2004 Dutch Zoology Prize

Coping with environmental challanges: Adaptations of physiology, behavior, and life history


Poster and programme (PDF, 149 Kb)

Winner:

In 2004 the KNDV has awarded the Zoology Prize to Irene Tieleman. She is currently working at the University of Missouri - St. Louis in the USA. Irene Tielman studied biology in Groningen. After her studies she worked at Ohio State University for one year. She finished her PhD in 2002 at the Rijksuniversiteit Groningen and currently works as a post-doctoral research fellow in the USA.

Her research focuses on how birds adapt to their environment. She studies the interactions between physiology, behaviour and life history of birds in different habitats. For her PhD she studied larks along a gradient ranging from the dry and hot Arabic desert to the moderate climate of the Netherlands. The evolutionary history of the lark family is characterized by a radiation in dry areas in Africa, which has resulted in the current species richness.

Larks in the desert have a lower metabolism, use less water, and reduce their activity in the middle of the day, compared to the larks in the humid Netherlands. The physiological explanation for the economical use of energy and water by desert birds lies in several independent mechanisms. Their conservation of water can be ascribed to an adaptation of the composition of fat in the skin.

The adaptations in physiology and behaviour in the desert are accompanied by a modified life history that is characterized by smaller broods, lower brooding frequency, and higher survival. Although intuitively these are logical adaptations for desert birds, the evolutionary reasons for the faster life style of larks in moderate climates is less clear. Not only larks exhibit such differences in physiology and life history. Tieleman's current work compares passerines in humid, warm forests of Panama with closely related species in temperate zones in North America. The adaptations of tropical birds resemble those of desert birds. The research focuses mainly on differences in immune function, dealing with stress and metabolism.

In the near future, Tieleman hopes to obtain a more complete year-round picture of adaptations of birds to their environment. Her research will primarily address how birds in different habitats deal with extreme seasons, like cold winters in temperate areas and hot summers in desert areas.

Jury:

Prof. Dr. Theunis Piersma (voorzitter/chair, Rijksuniversiteit Groningen)
Prof. Dr. Ton Bisseling (Wageningen Universiteit)
Prof. Dr. Gert Flik (Katholieke Universiteit Nijmegen)
Prof. Dr. Hans Metz (Universiteit Leiden)
Prof. Dr. Edward de Haan (Universiteit Utrecht).